Wat is verzuim

Met verzuim / arbeidsverzuim / ziekteverzuim wordt in principe hetzelfde bedoeld. In de wet wordt gesproken over ziekteverzuim, maar verzuim wordt niet altijd veroorzaakt door ziekte. Daarom wordt in de praktijk vaker de term verzuim gebruikt. Er is dus wel degelijk een verschil tussen ziekteverzuim en arbeidsverzuim:

Wat is ziekteverzuim

Het komt wel eens voor dat een werknemer ziek is. Deze persoon is dan niet meer in staat om arbeid te verrichten. Dit noemt men ziekteverzuim. Ziekteverzuim wordt ook wel naar (ziekte)klachten ingedeeld: 

• ziekteverzuim ten gevolge van fysieke klachten.
• ziekteverzuim ten gevolge van psychische klachten.

Niet alle verzuim heeft te maken met ziekte, in de praktijk blijkt dat een groot deel van het verzuim andere oorzaken hebben dan ziekte. Dit noemt men dan geen ziekteverzuim meer, maar arbeidsverzuim

Soorten ziekteverzuim

1. Wit verzuim

Dit is eenvoudig: hierbij is de medewerker echt ziek. Hij of zij wordt door een dokter dan ook arbeidsongeschikt verklaard. Opvallend: slechts 30 procent, en dus een minderheid, van het totale verzuim zou wit verzuim zijn, zo bleek uit recente bevindingen van de Nederlandse adviseur Peter Weustink.

2. Grijs verzuim

Wit verzuim kan overgaan in grijs verzuim: de medewerker meldt zich ziek af voor het werk, maar het is onduidelijk of dat verzuim nog wel terecht is. Klassiek voorbeeld: iemand blijft het hele ziektebriefje thuis, terwijl men eigenlijk niet meer ziek is. Een medewerker heeft dus de keuze om zich wel of niet ziek te melden. Er is wellicht wel sprake van ziekte, maar er zijn ondanks de ziekte wel arbeidsmogelijkheden.

Telt ook mee in deze categorie: de eigen ziekmelding vanwege een ziek kind of vanwege privé-omstandigheden. Zowat 60 procent van alle verzuim zou grijs verzuim zijn.

3. Zwart verzuim

Een medewerker meldt zich ziek, maar is niet ziek en ook niet arbeidsongeschikt. “Zwart verzuim is eigenlijk gewoon een vorm van fraude”, toch bedraagt deze categorie 10 procent van het totale ziekteverzuim.

4. Roze verzuim

Dat is net het omgekeerde: ziek zijn en toch komen werken. Maar wie ziek komt werken, kan waarschijnlijk niet optimaal presteren en bovendien: nog zieker worden én andere medewerkers besmetten. Waardoor het voor een werkgever nog meer ziektes en andere last kan zorgen.

Het coronavirus was voor bedrijven op dit vlak een wake-up call. Want werd tot voor enkele maanden ziek komen werken nog aanzien als aanvaardbaar of (erger nog) als een heldendaad, dan is dat vandaag al lang niet meer het geval.

Wat is arbeidsverzuim

Arbeidsverzuim is de situatie die ontstaat als een medewerker verzuimt om arbeid te verrichten. Dat betekent dat een werknemer niet doet wat hij/zij zou moeten doen of niet is waar hij/zij zou moeten zijn. De reden voor arbeidsverzuim wordt niet expliciet vernoemt. Dit kan legitiem of geoorloofd verzuim zijn, de medewerker is niet in staat arbeid te verrichten, of ongeoorloofd verzuim, de medewerker is wel in staat om arbeid te verrichten, maar kiest ervoor niet te komen werken. Deze term is bedoeld om verzuim niet per definitie te koppelen aan ziekte.

Wat zijn de meest voorkomende oorzaken van arbeidsverzuim?

Arbeidsverzuim kan worden verdeeld in twee categorieën: werkgerelateerd verzuim en niet werkgerelateerd verzuim. Onder werkgerelateerd verzuim verstaan we

• Psychische belasting (werkdruk, werkstress, arbeidsconflicten)
• Arbeidsongevallen
• Fysieke belasting op het werk

Wanneer het gaat om niet werkgerelateerd verzuim spreken we over

• Ziekte, zoals griep en verkoudheid
• Sportblessures
• Ongeval
• Overlijden van een dierbare
• Financiële problemen
• Mantelzorg
• Relatieproblemen
• Verslaving

Ziekteverzuim en arbeidsverzuim voorkomen

Om verzuim te voorkomen, te verkorten of te verminderen is het belangrijk om inzicht te krijgen in alles wat speelt op de werkvloer. Vaak is het interessant om een derde partij in te schakelen, omdat een onafhankelijke derde vaak sneller informele informatie verkrijgt, door zijn/haar onafhankelijke positie. Regelmatig spelen dingen waar niet iedereen in het bedrijf van op de hoogte is, maar die op sommige werknemeres een grote impact hebben.

Om verzuim te verminderen zal de verzuimdrempel verhoogd moeten worden. Bij een lage verzuimdrempel kost het weinig moeite om je ziek te melden, als de verzuimdrempel hoog ligt kost het veel moeite en zal er minder verzuim voorkomen. Wil je weten wat je kan doen om de verzuimdrempel te verlagen?

Eén bekende manier om ziekteverzuim of absenteïsme in te delen is de duurtijd: kortlopend (minder dan één maand), middellang (langer dan een maand en korter dan een jaar) en langdurig (langer dan een jaar). Vooral het aantal langdurig afwezigen steeg de voorbije jaren sterk in ons land.